Użytkownik

Zaloguj

Zarejestruj

Sekcje

RUSZTOWANIA I DRABINY

Komfortowa praca na wysokości

Komfortowa praca

Wykonywanie rozmaitych prac na wysokości, nie tylko tych remontowo-budowlanych, może być nie lada wyzwaniem. Na szczęście na rynku dostępne są różnego typu drabiny, rusztowania, a wręcz całe systemy rusztowań, niezastąpionych w wielu sytuacjach.

Drabina czy rusztowanie musi mieć nie tylko odpowiednią konstrukcję, ale także zapewniać bezpieczne użytkowanie. Zwłaszcza w wypadku rusztowań jest to szczególnie istotne, bo z ich wykorzystaniem prace mogą odbywać się na naprawdę dużej wysokości. Przy wyborze odpowiedniej drabiny lub rusztowania będą decydowały więc nie tylko rodzaj wykonywanych przy ich pomocy prac czy miejsce, w którym dane oprzyrządowanie będzie zastosowane, ale również względy bezpieczeństwa. Zwracajmy uwagę nie tylko na wymiary i funkcjonalność takiego osprzętu, ale także na solidność jego wykonania, co z pewnością przełoży się na niezawodność i bezawaryjność danej konstrukcji. Na rynku możemy spotkać drabiny wykonywane najczęściej z drewna, aluminium, stali, a także włókna szklanego. Stosunkowo najtańsze są drabiny drewniane. W porównaniu do konstrukcji aluminiowych czy wykonanych z włókna szklanego są cięższe, przez co mniej wygodne w użytkowaniu. Należy pamiętać, aby drabin drewnianych nie malować. Może to spowodować zamaskowanie skaz i pęknięć, jakie mogą powstać w trakcie eksploatacji, a w konsekwencji doprowadzić do wypadku. Drabiny aluminiowe to dość praktyczne konstrukcje, odporne na korozję, a do tego stosunkowo lekkie. Niestety, aluminium jest dobrym przewodnikiem i nie nadają się do prac przy instalacji elektrycznej, podobnie zresztą jak mokre drabiny drewniane. Konstrukcje z włókna szklanego są w porównaniu do pozostałych najsolidniejsze i najbardziej odporne na pogodę, ale i droższe. Ze względu na materiał, z którego zostały wykonane, mogą być wykorzystywane do użytku przy instalacji elektrycznej. Doskonale nadają się do zastosowań profesjonalnych.

Komfortowa praca

Funkcjonalne drabiny

Drabiny mogą mieć długość od kilku do kilkudziesięciu metrów. Drabina to nie tylko dwa elementy pionowe, pomiędzy którymi zamocowane są poziome szczeble. Na rynku wyróżniamy wiele rozmaitych rodzajów drabin, które różnią się między sobą konstrukcją, związaną m.in. ze sposobem rozstawienia czy też ustawienia względem miejsca, do którego dzięki drabinie chcemy się dostać. Pod tym względem możemy wyróżnić przede wszystkim modele: rozstawne, przystawne, teleskopowe oraz wielofunkcyjne. Podstawowymi i bardzo popularnymi drabinami są modele przystawne, które wymagają oparcia o stabilny pionowy element, np. o ścianę. Pojedynczy element drabiny przystawnej może mieć nawet kilka metrów długości. Dłuższe konstrukcje przystawne, ze względu na swoje gabaryty, są zwykle wykorzystywane jako stacjonarne, np. do prac przydomowych. Drugą bardzo popularną odmianą drabin są modele rozstawne, które po rozłożeniu kształtem przypominają odwróconą literę „V”. Składają się one zwykle z dwóch elementów połączonych z jednej strony oraz wspornika. Dzięki temu nie trzeba ich opierać o ściany. Użytkownik ma zatem znacznie większą swobodę rozstawienia takiej konstrukcji (choć i tak niektóre drabiny rozstawne również pozwalają na korzystanie z nich jak z modeli przystawnych). W zależności od typu drabiny rozstawnej można na nią wchodzić z jednej lub dwóch stron – w pierwszym wypadku jeden z elementów może służyć wyłącznie jako podpora drugiego (wyposażonego w szczeble). Drabiny rozstawne sprawdzą się zwłaszcza podczas domowych remontów. Chętnie wykorzystywane są np. podczas malowania ścian i sufitów. Zarówno wśród modeli przystawnych, jak i rozstawnych możemy wyróżnić konstrukcje teleskopowe. Tego typu drabiny wyposażone są w dodatkowe elementy, które wysuwają się, dzięki czemu pozwalają uzyskać długość drabiny dostosowaną do potrzeb użytkownika. Drabiny teleskopowe po złożeniu nie zajmują wiele miejsca, co jest ich niewątpliwą zaletą, zwłaszcza jeśli pomieszczenie, w którym możemy przechowywać drabinę, nie jest zbyt duże. Co bardzo ważne, niektóre modele drabin teleskopowych można ustawiać nawet na schodach. W wielu sytuacjach opcja ta wydaje się wręcz nie do przecenienia.

Komfortowa praca

Wielofunkcyjne konstrukcje

Niejako połączeniem kilku drabin w jedną są modele określane mianem wielofunkcyjnych. Składają się one zwykle z 2 lub 3 części, co pozwala na ich różnorodne rozstawienie i wykorzystanie, zależnie od potrzeb użytkownika. Najczęściej wykonywane są z aluminium, co sprawia, że są stosunkowo lekkie. Do drabin wielofunkcyjnych możemy również zaliczyć tzw. konstrukcje przegubowe (wyposażone w regulowane przeguby). Mogą one być stosowane jako drabiny przystawne lub, po złożeniu w kształt litery „V”, jako rozstawne. Niektóre drabiny przegubowe można też wykorzystać jako pomosty robocze. Przegubowe mogą być również drabiny teleskopowe.

Modele do zadań specjalnych

Na rynku nie brakuje modeli przystosowanych do rozmaitych, czasem nietypowych zastosowań, w których klasyczna konstrukcja drabiny, np. przystawna, nie sprawdziłaby się zbyt dobrze. Mamy tu na myśli np. drabiny regałowe i magazynowe, które są wykorzystywane przede wszystkim w sklepach czy magazynach. Są to również drabiny hydrauliczne, które są lekkie, a do tego odporne na działanie wysokich temperatur. Jeszcze inną budową charakteryzują się drabiny kominiarskie. Są one przystosowane do prac na pochyłych dachach (mają specjalne uchwyty, a do tego półokrągły kształt szczebli), a ponadto są odporne na szczególnie duże obciążenia. Ciekawą konstrukcją są też drabiny dielektryczne, które wyposażone są w specjalną warstwę izolującą drabinę od podłoża. Do grupy modeli specjalistycznych możemy zaliczyć również drabiny sportowe, które instaluje się np. w szkolnych salach gimnastycznych. Nietypową grupą są ponadto drabiny sznurowe, popularne np. w śmigłowcach.

Komfortowa praca

W zaawansowanych systemach rusztowań szczególnie ważne są ciężar poszczególnych elementów i ich prostota, a także odpowiednia jakość wykonania i trwałość. Wszystko po to, by usprawnić i przyspieszyć montaż, a także zapewnić komfortowe korzystanie z rusztowania.

Odpowiednie oznakowanie

Niektórzy producenci, zależnie od stopnia wytrzymałości drabiny i jej przeznaczenia, fabrycznie znakują swoje produkty za pomocą stopek w różnych kolorach. Na przykład w wypadku drabin marki Krause stopki bordowe oznaczają stosunkowo najmniej wytrzymałe konstrukcje, o małej nośności – nadające się do użytku domowego, do lekkich prac na niedużych wysokościach. Stopki pomarańczowe charakteryzują drabiny do średnio zaawansowanych prac przemysłowych. Drabina taka wykonywana jest z lepszej jakości materiałów i charakteryzuje się większą nośnością od drabin z bordowymi stopkami. Stosunkowo największą wytrzymałością i nośnością wyróżniają się drabiny, których stopki znakuje się kolorem niebieskim. Tego typu konstrukcje wykonywane są z materiałów najlepszej jakości. Sprawdzą się podczas ciężkich prac przemysłowych, nawet przy intensywnym użytkowaniu.

Zgodnie z normami

Według przepisów drabiny nie są urządzeniami czy narzędziami. Powinny jednak spełniać wymagania przepisów ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o ogólnym bezpieczeństwie produktów. Różnorodne przepisy związane z rusztowaniami i im podobnymi tymczasowymi konstrukcjami opisane są m.in. w polskich i europejskich normach. Są to zarówno starsze, jak i nowsze przepisy. Podstawowymi dokumentami odnoszącymi się do drabin są ponadto normy PN-EN 131. Opisują one m.in. wymagania ogólne dotyczące materiałów konstrukcyjnych, takich jak stop aluminium, stal, tworzywa sztuczne, drewno, służących do produkcji drabin przenośnych ogólnego przeznaczenia. Nie uwzględniają jednak drabin o specjalnym, jak również profesjonalnym przeznaczeniu, np. drabin pożarniczych. Norma oznaczona jako PN-EN 131-2+A2:2017- 02 dzieli drabiny na dwie klasy – profesjonalną (do użytku w środowisku pracy) i nieprofesjonalną (do użytku prywatnego). Dokonując takiego podziału, uwzględniono m.in. różne obciążenia, na jakie narażona jest drabina podczas użytkowania – zarówno te statyczne, jak i dynamiczne. Podczas badań drabin nieprofesjonalnych siła badawcza wynosi 2250 N, natomiast dla drabin profesjonalnych jej wartość to 2700 N. Modele profesjonalne muszą więc być odporne na znacznie większe obciążenia. Według wspomnianej normy drabiny, których wysokość przekracza 3 m, powinny mieć poszerzoną podstawę, która może mieć nawet 1,2 m. Norma ta wprowadza również też m.in. test obciążenia ciągłego oraz badania dotyczące wytrzymałości szczebli, poślizgu drabiny i odporności na skręcanie (dla drabin stojących). Ogólnie rzecz ujmując, zasady prowadzenia badań dotyczących drabin mają w jak największym stopniu odzwierciedlać rzeczywiste warunki pracy, w których tego typu konstrukcje się wykorzystywane.

Komfortowa praca

Podczas badań wytrzymałości drabiny rozstawnej siła badawcza (F) przykładana jest do szczebla znajdującego się możliwie jak najbliżej środka ramienia drabiny.

Drabiny w praktyce

Drabinę powinno się sprawdzać przed każdym użyciem. Jeśli jest mokra lub ma jakieś uszkodzenia czy pęknięcia, wówczas nie powinno się z niej korzystać. Drabinę należy ustawiać na twardym podłożu, zapewniając jej stabilność. Jeśli to konieczne i mamy taką możliwość, to dla zachowania równowagi należy wykopać w ziemi niewielki otwór. Chcąc wypoziomować ustawienie, nie powinno się podstawiać pod drabinę przedmiotów, które w trakcie eksploatacji mogłyby wysunąć się i spowodować jej przewrócenie. Drabinę powinno się ustawiać jak najbliżej miejsca pracy, aby nie było konieczności zbyt częstego jej przestawiania. Nie należy też nadmiernie przedłużać zasięgu pracy drabiny. W wypadku drabin wysuwanych i opieranych o ścianę należy zachować właściwy kąt. Przyjmuje się, że odległość podstawy drabiny od ściany powinna wynosić ok. 25 proc. długości rozstawianej drabiny. Zbyt strome ustawienie może spowodować złożenie się lub przewrócenie drabiny, natomiast zbyt pochyłe ustawienie zwiększa obciążenie szczebli podczas wchodzenia po drabinie. W ekstremalnych sytuacjach może to również spowodować złamanie się konstrukcji. W wypadku drabin rozstawnych powinno się zachować maksymalny możliwy rozstaw poprzecznego wspornika (np. łańcucha). Tego typu drabin nie powinno się używać jako przystawnych, gdyż może to spowodować przewrócenie się konstrukcji. Należy też pamiętać, że zabronione jest wykonywanie robót murarskich i tynkarskich z drabin przystawnych.

Drabiny

Gdzie drabina nie może…

Drabiny są chętnie wykorzystywane przy pracach na wysokości, zwłaszcza wewnątrz budynków, jednak nie zawsze ich zastosowanie jest wygodne, a czasem bywa wręcz niemożliwe. Wówczas do gry wkraczają rusztowania. Klasyczne rusztowania składają się z połączonych ze sobą elementów nośnych i żerdzi, na których układa się pomost (najczęściej z desek lub metalowych płyt). Najpopularniejsze są rusztowania stalowe i aluminiowe. Tak jak w wypadku drabin, również rusztowania mogą być wykonywane z włókna szklanego, jednak z uwagi na właściwości tego surowca rusztowania z włókna szklanego nie mogą być zbyt wysokie. Często stosowane, zwłaszcza w budownictwie, są rusztowania stalowe (np. jako rusztowania elewacyjne). Są to solidne i ciężkie konstrukcje, a przy tym stosunkowo tanie. Ze względu na dużą masę stalowej konstrukcji rusztowania takie są wykorzystywane zwykle jako stacjonarne. Rusztowania aluminiowe są znacznie lżejsze od stalowych, a mimo to charakteryzują się dużą wytrzymałością. Aluminium stosowane jest często do rusztowań jezdnych oraz modułowych. Dostępne są również aluminiowe rusztowania fasadowe, ale są one znacznie droższe od swoich stalowych odpowiedników – należy liczyć się z wyższą o około 40 proc. ceną od ceny takiego samego rusztowania fasadowego ze stali. Wśród rusztowań popularne są tzw. konstrukcje ramowe (z podporami w postaci prostych, ramowych konstrukcji), stojakowe (wykorzystujące pionowe słupy jako podpory), kozłowe (składające się z pomostu roboczego i dwóch lub więcej podpór przestrzennych) oraz wspornikowe (z pomostem roboczym opartym na wspornikach połączonych z budynkiem, do którego są dostawiane).

Rusztowanie warszawskie

Bardzo popularną odmianą rusztowania jest tzw. rusztowanie warszawskie. Tworzą je łączone czopowo ramy zbudowane z najczęściej stalowych, dość ciężkich spawanych ze sobą rur – dwóch dłuższych (poziomych) i dwóch krótszych (pionowych), dodatkowo wzmocnionych jedną lub dwiema cieńszymi rurami (zależnie od szerokości). Ramy wykorzystywane w rusztowaniach warszawskich mogą być malowane lub cynkowane. Zaletami rusztowania typu warszawskiego są prostota i szybkość montażu, a także możliwość ustawiania wewnątrz nawet niezbyt wysokich pomieszczeń. Ponadto są one stosunkowo tanie, trwałe, a rozmiar pojedynczych ram po rozłożeniu ułatwia transport takiego rusztowania. Konstrukcja rusztowania warszawskiego daje możliwość ustawienia podestu na kilku poziomach. Wadą takiego rusztowania są niewielkie wysokości, do jakich może być ono stosowane. Zgodnie z przepisami rusztowanie warszawskie nie może być wyższe niż 8 m, jeśli zostało zakotwiczone w ziemi, lub 5 m, jeśli nie ma dodatkowego zakotwiczenia. Dopuszczalna wysokość rusztowania warszawskiego bez kotwienia w terenie narażonym na działanie wiatru to zaledwie 4 m. Rusztowania warszawskie są chętnie wykorzystywane podczas różnego rodzaju prac, m.in. murarskich, tynkarskich, malarskich, montażowych, instalacyjnych, ciesielskich, spawalniczych czy szklarskich. Ze względu na ich modułową budowę są stosowane zarówno do wykonywania robót zewnętrznych, jak też wewnątrz budynków, hal produkcyjnych.

Rusztowanie

Rusztowania jezdne

Są to bardzo praktyczne, a przede wszystkim mobilne konstrukcje. Składają się z ram bocznych, stężeń ukośnych oraz poziomych, a także podestów. Ich główną zaletą jest możliwość łatwego przesuwania już po zmontowaniu. Zwykle wykonywane są z aluminium, dzięki czemu są stosunkowo lekkie, a tym samym łatwo je przesunąć czy nawet przestawić w inne miejsce. Rusztowania jezdne mogą być wykorzystywane jako wolnostojące do maksymalnej wysokości 13 m w pomieszczeniach zamkniętych i 9 m w przestrzeni otwartej. Powyżej tych wysokości rusztowania jezdne muszą już być kotwione.

Komfortowa praca

Stosunkowo lekkie konstrukcyjnie aluminiowe rusztowania jezdne doskonale sprawdzą się w rozmaitych pracach zarówno na zewnątrz, jak i wewnątrz budynków (na zdj. system ClimTec marki Krause).

Modele wolnostojące i przyścienne

Ze względu na sposób zakotwiczenia rusztowania możemy podzielić na wolnostojące (bez stosowania kotew) i przyścienne, których stabilność zagwarantowana jest dzięki zakotwieniu do ścian budynku. W zależności od mobilności wyróżnia się rusztowania nieruchome (stacjonarne, które można przemieścić dopiero po złożeniu, stosowane tam, gdzie prace będą trwały dłuższy czas) i ruchome, których konstrukcja pozwala na łatwą zmianę położenia w trakcie eksploatacji.

Systemy rusztowań i moduły specjalistyczne

W tego typu rusztowaniach wymiary siatki konstrukcyjnej są ściśle określone przez wymiary poszczególnych elementów, a także do konkretnego zastosowania. Systemy rusztowań często wykonywane są z prefabrykatów. Znajdują one zastosowanie zwłaszcza wśród profesjonalistów często pracujących na wysokościach. Na rynku dostępne są także rozmaite rusztowania modułowe, które stosowane są np. do odśnieżania pojazdów czy obsługi cystern. Pełna modułowość takich systemów rusztowań pozwala na ich swobodną rozbudowę, np. o dodatkowe elementy.

Komfortowa praca

Prawidłowe zakotwienie rusztowania w praktyce oznacza bezpieczną pracę z jego wykorzystaniem.

Pomosty robocze

Swoistym kompromisem między kompaktowymi drabinami a złożonymi systemami rusztowań są pomosty robocze. Są to lekkie konstrukcje, wykonywane strukcje, głównie ze stopów aluminium i innych metali. Mogą być wyposażone w stopnie oraz poręcze i barierki ochronne (nad powierzchnią roboczą). Pomost może być wyposażony w kółka jezdne, które ułatwiają jego przesuwanie. Ze względu na komfort pracy z wykorzystaniem pomostu znajdują one zastosowanie m.in. w przemyśle i budownictwie, a także jako wyposażenie budów oraz hal produkcyjnych i magazynowych.

Obciążenia i klasy

Rusztowania różnią się klasą obciążenia pomostu roboczego (podawanego w kN/m2 lub w kg/m2, gdzie 1 kN/m2 to w przybliżeniu 100 kg/m2). Można wyróżnić 6 różnych klas. Rusztowanie klasy 1 charakteryzuje się stosunkowo najmniejszym dopuszczalnym obciążeniem, które wynosi 0,75 kN/m2, a rusztowanie klasy 6 ma dopuszczalne obciążenie aż 6 kN/m2. Wartości dopuszczalnego obciążenia pomostu roboczego dla klas 2, 3, 4 i 5 wynoszą odpowiednio 1,5, 2, 3 i 4,5 kN/m2. Od klasy rusztowania zależna jest też minimalna szerokość pomostu. W wypadku rusztowań ramowych o klasie od 1 do 3 powinna ona wynosić 0,6 m, a dla klas od 4 do 6 wartość ta nie powinna być mniejsza niż 0,9 m. W wypadku rusztowań stojakowych z rur szerokość pomostu powinna wynosić minimum 0,9 m niezależnie od klasy rusztowania.

Obciążenia

Odpowiednie użytkowanie rusztowania

W wypadku rusztowań olbrzymie znaczenie ma już samo jego rozstawienie – prawidłowe zbudowanie takiej tymczasowej konstrukcji i jej właściwe posadowienie, np. na podkładach drewnianych. Podłoże powinno zapewnić stabilność posadowionego rusztowania, które należy wyprofilować tak, aby umożliwić odpływ wód opadowych. Istotne jest też odpowiednie rozmieszczenie kotew i stężeń. Rusztowanie nie powinno wystawać poza najwyżej położoną linię kotew więcej niż 3 m, a najwyżej położony pomost roboczy nie powinien znajdować się wyżej niż 1,5 ponad ostatnimi kotwami. Stężenia pionowe należy rozmieszczać symetrycznie, a ich liczba nie powinna być mniejsza niż 2 dla każdej kondygnacji rusztowania. Dodatkowo odległość pomiędzy stężeniami nie może być większa niż 10 m. Kotwienie powinno być stosowane już od drugiego poziomu, a poszczególne mocowania należy rozmieścić w sposób symetryczny na całym obszarze roboczym. Poszczególne kotwy powinny znajdować się przy co drugim polu w poziomie (także na najwyższej kondygnacji rusztowania) i co drugą kondygnację. Dodatkowo, rzędy kotew sąsiadujące ze sobą powinny być względem siebie przesunięte o jedno pole. W ten sposób kolejne kotwienia będą tworzyły pewnego rodzaju „przeplatankę”, co sprawi, że konstrukcja rusztowania będzie równomiernie rozlokowana na całej powierzchni ściany, przy której jest rozstawiona. Nie należy przy tym zapominać o właściwym rozmieszczeniu pionu komunikacyjnego. Przyjęło się, że pion komunikacyjny powinien pojawić się co 4 z każdej ze stron systemu rusztowania, przy czym skrajne ciągi pionowe należy kotwić maksymalnie co 4 m. Ramy, do których zamocowane są szersze, zewnętrzne konsole rozszerzające powinny również być kotwione, a w wypadku stosowania pomostów kotwić powinno się także ramy ulokowane jedną kondygnację poniżej. Kotwy powinny znajdować się również na skrajnych pionach systemu rusztowania, a ich usytuowanie nie powinno ograniczać swobody poruszania się po zakotwionej konstrukcji. Ważne by kotwienie było wykonywane możliwie najbliżej węzła rusztowania i prostopadle do ściany. Surowe wymagania stawiane są też podestom roboczym, zapewniającym drogi komunikacyjne na rusztowaniach, oraz poręczom ochronnym. Szczegółowe wytyczne dotyczące montażu i eksploatacji rusztowań można znaleźć w rozporządzeniach ministra infrastruktury oraz polskich normach.

Komfortowa praca

Drabiny wyposażone kółka jezdne i platformę zapewniają wygodę i bezpieczeństwo użytkowania. Szczególnie przydatne są w sklepach wielkopowierzchniowych i w magazynach.

Oznakowanie terenu

Przy montażu i demontażu rusztowań należy odpowiednio wydzielić i oznakować strefę niebezpieczną. Powinna one być odgrodzona w taki sposób, aby uniemożliwić dostęp niepożądanym osobom. Stosuje się do tego np. specjalne taśmy (w żółto-czarne lub czerwono-białe pasy) lub ogrodzenia tymczasowe, a do tego odpowiednie tablice ostrzegawcze umieszczone w dobrze widocznych miejscach. Granica takiej strefy powinna być oddalona od rusztowania na odległość przynajmniej 0,1 wysokości montowanej czy też demontowanej konstrukcji, jednak nie mniej niż na odległość 6 m. W miejscach o gęstej zabudowie, w których nie możliwe jest zachowanie odpowiednich granic strefy niebezpiecznej należy zastosować dodatkowe środki bezpieczeństwa np. zapewnić odpowiedni nadzór ruchu czy zastosować dodatkowe osłony chroniące przed spadającymi przedmiotami.

2019-06-25

Kontakt z redakcją

Zapisz się do newslettera

© 2019 InfoMarket